5 Onze impact op mens en milieu

Duurzaamheid is al jaren vast onderdeel van het beleid van de voormalige ziekenhuizen MCL en Tjongerschans. Ook voor Frisius MC blijft duurzaamheid een belangrijke strategische pijler. Vanaf 2027 is Frisius MC verplicht te rapporteren volgens de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) richtlijn. De CSRD is een EU-richtlijn die voortkomt uit de EU Green Deal. De richtlijn verplicht (grote) organisaties te rapporteren over ESG (Environment, Social & Governance). Voor Frisius MC is de aanstaande regelgeving aanleiding om het milieujaarverslag (zoals gebruikelijk bij MCL en Tjongerschans) samen te voegen met het bestuursverslag en de financiële jaarverslaggeving tot een geïntegreerd jaarverslag 2025. 

In het vervolg van het geïntegreerde jaarverslag 2025 wordt aandacht besteed aan de voor Frisius MC relevante ESG-onderwerpen. Om de meest impactvolle ESG-onderwerpen voor Frisius MC te bepalen, zijn een aantal processtappen doorlopen met de betrokkenheid van diverse stakeholders. De uitkomst van deze processtappen wordt in de hoofdstukken 5.2 t/m 5.4 toegelicht. 

Frisius MC is een topklinisch ziekenhuis voor acute, (hoog)complexe en basiszorg in Friesland en omstreken. De belangrijkste activiteiten van Frisius MC hebben betrekking op (topklinische) medisch specialistische ziekenhuiszorg, waaronder kwalitatief hoogstaande diagnostiek, behandeling, begeleiding, verpleging en verzorging. Bij het uitvoeren van deze activiteiten beoogt Frisius MC waarde te leveren aan de inwoners van Friesland en omstreken. 

Om te bepalen op welke ESG-onderwerpen Frisius MC de meeste impact maakt, én welke ESG-onderwerpen het meeste impact op Frisius MC maken, heeft Frisius MC de waardeketen in kaart gebracht. Bij het bepalen van de waardeketen is het niet alleen van belang om de belangrijkste activiteiten van het ziekenhuis in kaart te brengen, maar ook de activiteiten voorafgaand aan het zorgproces (upstream) en in het vervolg op het zorgproces (downstream). 

Upstream activiteiten zijn de activiteiten die uitgevoerd worden bijvoorbeeld door de leveranciers van Frisius MC. Als ziekenhuis wordt gebruik gemaakt van diverse producten en diensten die in verschillende mate impact hebben op mens en milieu. Downstream activiteiten worden uitgevoerd bijvoorbeeld door andere zorginstellingen, maar ook door zorgverzekeraars en afvalverwerkers. Ziekenhuizen hebben tot op zekere hoogte invloed op leveranciers en afnemers, en de keuzes die gemaakt worden op het gebied van ESG. Het is daarom bij het bepalen van de impact op mens en milieu van belang om zicht te hebben op de totale waardeketen van Frisius MC. 

Als regionaal topklinisch ziekenhuis heeft Frisius MC een belangrijke maatschappelijke functie, in eerste plaats voor alle inwoners van Friesland en omstreken. Frisius MC is bovendien de grootste werkgever van de provincie en een belangrijke samenwerkingspartner voor diverse (zorg)instellingen binnen en buiten de regio. Vanwege de maatschappelijke functie is het van belang dat Frisius MC de verschillende belangen van de diverse belanghebbenden (of stakeholders) continu monitort en in overweging neemt bij het bepalen van de impact van de ESG-onderwerpen.

Om op passende wijze rekening te houden met de verschillende belangen heeft Frisius MC de belangrijkste interne en externe belanghebbenden geïdentificeerd en ingedeeld in vier categorieën. Afhankelijk van de categorie worden de belanghebbenden op verschillende niveaus betrokken bij het bepalen van de ESG-impact en het bepalen van de relevante ESG-onderwerpen voor het jaarverslag. 

De betrokkenheid van de belanghebbenden varieert van actieve samenwerking (sleutelfiguren) tot monitoring (geïnteresseerden). Stakeholderinteractie is niet een eenmalige actie maar een continu proces, gedeeltelijk verweven in de dagelijkse werkzaamheden. Het uiteindelijke doel van de stakeholderinteractie is om positieve impact te maken op de relevante maatschappelijke thema's voor Frisius MC en de belanghebbenden.

Het bevorderen en leveren van een breed en samenhangend aanbod van (topklinische) medisch specialistische zorg is het belangrijkste doel van Frisius MC. De activiteiten die uitgevoerd worden om deze doelstelling te realiseren hebben (potentieel) zowel positieve als negatieve impact op mens en milieu. Met het bevorderen van de gezondheid van patiënten beoogt Frisius MC een belangrijke positieve impact te hebben op de maatschappij. Helaas ontstaat ook negatieve impact als het leveren van zorg bijdraagt aan milieuschade of als mensenrechten geschonden worden. 

Frisius MC heeft aan de hand van een generieke lijst met ESG-thema's  een analyse uitgevoerd om te bepalen op welke thema's het ziekenhuis (potentieel) de meeste positieve en/of negatieve impact maakt op mens en milieu. Daarnaast is beoordeeld welke thema's (potentieel) de meeste (financiële) gevolgen hebben op de organisatie bij positieve of negatieve ontwikkelingen. Deze analyse waarbij de impact vanuit twee invalshoeken bekeken wordt is de zogenaamde dubbele materialiteitsanalyse (DMA). 

Per onderwerp is een inschatting gemaakt van de impact, risico's en kansen. Bij de totstandkoming van de uitkomst van de DMA hebben de belanghebbenden een belangrijke rol. Door een weging te geven aan de ESG-onderwerpen is een rangschikking gemaakt die de uitkomst van de DMA bepaalt en daarmee de ESG-onderwerpen zoals opgenomen in het jaarverslag. 

Een belangrijk doel van het rapporteren over ESG is het vergroten van transparantie over de onderwerpen waarop Frisius MC de meeste impact maakt op mens en milieu. Transparantie met als uiteindelijk doel om meer bewustwording, focus en uiteindelijk sturing te bewerkstelligen op de onderwerpen die er écht toe doen. Voor Frisius MC én voor de belanghebbenden, om de duurzaamheid van de organisatie te waarborgen.

Frisius MC heeft de DMA zelfstandig uitgevoerd en is gedurende het verdere implementatietraject betrokken bij een landelijk initiatief waarbij meerdere ziekenhuizen en de NVZ gezamenlijk zijn opgetrokken om invulling te geven aan een sectoraal CSRD-voorbeeldverslag. Deze samenwerking met andere (zorg)instellingen sluit zo veel als mogelijk aan bij bestaande initiatieven, regelgeving en richtlijnen in de sector om vergelijkbaarheid tussen ziekenhuizen te bevorderen. Op onderdelen is de uitkomst DMA verder in lijn gebracht met uitkomsten uit het landelijke initiatief. 

Resultaten 

De drie thema’s met de hoogste materialiteit zijn: 

1. Veiligheid & gezondheid – Consument en eindgebruiker (S4)
2. Veiligheid & gezondheid – Eigen personeel (S1)
3. Klimaatmitigatie (E1) 

In totaal wordt in het vervolg van het verslag aandacht besteed aan 12 thema’s op basis van de materialiteit:

• E1 – Klimaatverandering – Klimaatmitigatie (8.1)
• E1 – Klimaatverandering – Energie (8.1)
• E2 – Verontreiniging – Waterverontreiniging (8.2)
• E5 – Circulaire economie – Materiaalinstromen (inclusief materiaalgebruik) (8.3)
• E5 – Circulaire economie – Afval(stoffen) (8.3)
• S1 – Eigen personeel – Baanzekerheid (6.2.1)
• S1 – Eigen personeel – Veiligheid & gezondheid (6.2.1)
• S1 – Eigen personeel – Opleiding & ontwikkeling (6.2.2)
• S4 – Consumenten & eindgebruikers – Veiligheid & gezondheid (6.1.1)
• S4 – Consumenten & eindgebruikers – Toegang tot producten en diensten (6.1.2)
• S4 – Consumenten & eindgebruikers – Privacy (6.1.3)
• G1 – Zakelijk gedrag – Bedrijfscultuur (7)